Skip to content

 

Pamuk Nedir, Pamuk Nasıl Yapılır?  

Dünya üzerinde en çok kullanılan ve üretilen doğal elyaf çeşitlerinden biri olan pamuk, pamuk bitkisinin dış tohumlarını saran tabakadan elde edilir. Pamuğun kullanımına dair en eski kanıt, MÖ yaklaşık 5000 yılına kadar uzanır. MÖ 3300'den 1300'e kadar Hint Yarımadası'nı kapsayan Indus Vadisi Uygarlığı, pamuk yetiştiriciliği yapan ilk toplum olarak kabul edilir. Günümüzde ABD, Çin, Hindistan, Pakistan, Brezilya, Özbekistan, Türkiye, Yunanistan, Avustralya başta olmak üzere birçok ülkede pamuk yetiştiriciliği yapılır.

 

Pamuk Nedir?

Ebegümecigiller familyasına ait otsu ya da odunsu yapılı bir bitki olan pamuk; tohum, çiçek, yaprak, sap ve kökten oluşur. Dallı ve çok tüylü dik bir gövdeye sahip olan bitkinin yaprakları uzun saplıdır ve tohumun bulunduğu kozası 3-5 bölümdür. Her bir bölüm içinde tohum bulunur. Tohumlar içinde bulunan lifler işlenerek pamuk iplikler meydana getirilir. Pamuklu kumaşlar aşınmaya karşı oldukça dayanıklıdır. Pamuk birçok boyayı kabul eder, genellikle yıkanabilir ve nispeten yüksek sıcaklıklarda ütülenebilir. Nemi hızla emer ve serbest bırakır. Pamuğu lekelere, suya ve küflere karşı dirençli hale getirmek için çeşitli işlemler uygulanır.

 

Pamuk Nasıl Oluşur?

İlkbaharda ekimi yapılan pamuk yıllık bir bitkidir. Boyu 1-1,5 metreyi bulabilir. Ekildikten sonra yaklaşık 5-60 gün içinde pembe ya da sarı renkli çiçekler açar. Çiçekler kuruduğunda, ceviz büyüklüğünde ve piramide benzer yapıda küçük koyu yeşil renkli kozalar oluşur. Her bir kozanın içinde yaklaşık 15-65 adet tohum ve her bir tohum da 10.000-20.000 lif içerir. Bitki büyüdükçe tohumların içindeki lifler de uzamaya ve şekil almaya başlar. Zamanla büyüyen ve gelişen lifler kozayı çatlatarak dışarı çıkar, krem ya da beyaz renkli elyaf yumağı şeklinde bitkinin tohum kısmında yer alır.

 

Pamuk Nasıl Yapılır?

Bitkinin tohum kısmında yer alan elyaf yumakları çekirdekleri ile birlikte ağustos ya da ekim aylarında elle ya da makineler yardımıyla toplanır. Ancak pamuk çekirdekleri tekstil endüstrisinde kullanılmaz. Lifli yapıyı çekirdeğinden ayırmaya çırçır denilen makineler yardımcı olur. Çekirdeklerinden ayrılan pamuk lifleri, preslenerek balyalar haline getirilir. Pamuk balyaları iplik fabrikalarına gönderilerek her türlü tekstil ürünü için kullanıma hazır pamuk iplikler yapılır. Çekirdeklerin üzerinde ise kısa tüycükler kalır. Linter denilen bu tüycükler de ayrıştırılarak yapay ipek yapımında değerlendirilir.

 

Pamuktan Neler Yapılır?

Pamuk, teri emen ve cildin nefes almasını sağlayan dokusu nedeniyle özellikle tekstil ürünlerinde tercih edilir. Çeşitli giyim eşyasından mobilyalara, yelkenlerden kalın kadifelere kadar birçok kumaşın dokusunda yer alır. Brandalar, çadırlar, otel çarşafları ve ordu üniformaları gibi endüstriyel tekstil ürünlerinde de kullanılan pamuk; çok yönlülüğü, performansı ve doğal konforu ile bilinir. Pamuk ayrıca selüloz ürünleri, gübre, yakıt, otomobil lastiği kordonu, preslenmiş kağıt ve karton üretimi için iyi bir kaynaktır. Liflerinden arındırılan pamuk çekirdekleri yağ çıkarmak için ezilir. Pamuk tohumu yağı yemek pişirmek için kullanılabilir. Aynı zamanda, sabun, margarin, kauçuk ve plastik gibi ürünlerde; kozmetik ve eczacılık sektöründe de pamuk tohumu yağı kullanımı yaygındır. Yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan kısım ise hayvancılık sektöründe yem olarak kullanılır.